Thắng lợi của cách mạng tháng Tám đã đập tan xiềng xích nô lệ của chủ nghĩa đế quốc trong hơn 80 năm, chấm dứt sự tồn tại của chế độ quân chủ chuyên chế suốt 1000 năm và 5 năm thống trị của phát xít Nhật trên lãnh thổ Việt Nam, cho ra đời nhà nước Việt Nam Dân chủ Cộng hoà, nhân dân Việt Nam từ thân phận nô lệ trở thành người tự do, người làm chủ vận mệnh dân tộc mình.
Bàn về ý nghĩa của cách mạng tháng Tám, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng nói: “Chẳng những giai cấp lao động và nhân dân Việt Nam ta có thể tự hào, mà giai cấp lao động và những dân tộc bị áp bức nơi khác cũng có thể tự hào rằng: lần này là lần đầu tiên trong lịch sử cách mạng của các dân tộc thuộc địa và nửa thuộc địa, một Đảng mới 15 tuổi đã lãnh đạo cách mạng thành công, đã nắm chính quyền toàn quốc”. 
Thắng lợi vĩ đại của cách mạng tháng Tám là kết quả hội tụ của nhiều nhân tố, cả khách quan và chủ quan, các nhân tố này có quan hệ mật thiết, gắn bó hữu cơ với nhau, trong đó sự lãnh đạo sáng suốt, kiên quyết và khôn khéo của Đảng Cộng sản Việt Nam là nhân tố đóng vai trò quyết định. Điều này thể hiện rõ trên ba nội dung cơ bản sau:
Thứ nhất, Đảng đã có đường lối lãnh đạo cách mạng đúng đắn, trong đó xác định rõ phương châm chiến lược, nhiệm vụ, động lực và phương pháp tiến hành cách mạng.
Ngay trong Hội nghị thành lập Đảng, các đại biểu đã thống nhất thông qua Chính cương vắn tắt, Sách lược vắn tắt do đồng chí Nguyễn Ái Quốc khởi thảo, trong đó khẳng định phương châm chiến lược của cách mạng Việt Nam là “làm tư sản dân quyền cách mạng và thổ địa cách mạng để đi tới xã hội cộng sản” . Phương châm chiến lược này đã khắc phục một cách triệt để sự khủng hoảng về đường lối cách mạng Việt Nam kéo dài hơn 70 năm chống Pháp. Phương châm chiến lược đã đặt việc giải quyết vấn đề dân tộc trên lập trường của giai cấp công nhân, dưới ánh sáng lý luận chủ nghĩa Mác – Lênin, phù hợp quy luật khách quan và xu thế thời đại, đáp ứng nguyện vọng của các tầng lớp nhân dân nên ngọn cờ của Đảng đã nhanh chóng quy tụ được sức mạnh đoàn kết toàn dân tộc - điều kiện tiên quyết để cách mạng thành công.